el-GRen-USru-RU

Λοιπά Αξιοθέατα 

Ο μαζικός τουρισμός συνήθως επικεντρώνεται στην επίσκεψη και τη γνωριμία των πλέον γνωστών σημείων ενός τόπου με ιδιαίτερη σημασία, ιστορική, πολιτισμική ή φυσικού κάλλους. Αποφεύγεται έτσι η επίσκεψη σημείων με κάποια ιδιαιτερότητα για την οποία λίγοι δείχνουν ενδιαφέρον. Όμως, σήμερα, όλο και περισσότεροι αποζητούν το ξεχωριστό, το λιγότερο γνωστό, το ξεχασμένο ή το κρυμμένο από την κοινή θέα τοπίο. Στα Κύθηρα τέτοια σημεία υπάρχουν πολλά, τα οποία πραγματικά αξίζουν προσοχής και μελέτης. Ως τέτοια χαρακτηρίζονται σπήλαια, γεφύρια, πηγάδια, καμίνια, παλαιά αγροτικά κτίσματα. Συστήματα αγροτικής αρδεύσεως, νερόμυλοι, ανεμόμυλοι, μονοπάτια, λιθόστρωτα κ.ά. .

Ξεκινώντας την περιήγησή  μας από τα σωζόμενα παλαιά γεφύρια, με εξαίρεση αυτό που βρίσκεται στο Κατούνι και για το οποίο γίνεται λόγος αλλού (ενότητα «Μνημεία»), αναφορά κάνουμε στο γεφύρι που βρίσκεται στο δρόμο από τις Καλοκαιρινές προς την Παναγία των Μυρτιδίων, το γεφύρι Λεμπιδά στον Καραβά, το γεφύρι στη ρεματιά του Σπαραγγαρίου λίγο πριν φτάσει ο επισκέπτης στο Καψάλι και σ’ αυτό του Ποταμού πολύ κοντά στον Οίκο Ευγηρίας. Το τελευταίο μάλιστα έχει σχετικά πρόσφατα συντηρηθεί και βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση.

Τα υπόλοιπα σπήλαια των Κυθήρων, εκτός της Αγίας Σοφίας Μυλοποτάμου, είναι αξιόλογα και βρίσκονται σε διάφορα σημεία του νησιού. Τα σπουδαιότερα, τα οποία είναι και προσβάσιμα, είναι: Σπήλαιο Αγίας Σοφίας Καλάμου, κοντά στο ομώνυμο χωριό. Έχει εμβαδόν 200m2 περίπου και φέρει σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Εντός του σπηλαίου υπάρχει μικρός ναΐσκος, χωρίς στέγη, αφιερωμένος στην Αγία Σοφία.

Σπήλαιο Αγίας Σοφίας, κοντά στην Αγία Πελαγία. Η πρόσβαση είναι εύκολη με μονοπάτι 60μ περίπου από την κεντρική οδό Ποταμού-Αγίας Πελαγίας. Έχει εμβαδόν 340m2 και φέρει αρκετούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Παλαιότερα υπήρχε μικρό εικονοστάσι αφιερωμένο στην Αγία Σοφία.

Σπήλαιο Παναγίας Ορφανής. Μικρό σπήλαιο με ναό αφιερωμένο στην Παναγία. Απέχει περίπου 3 χλμ από τον Μυλοπόταμο και η πρόσβασή του είναι εύκολη.

Σπήλαιο Αγίου Ιωάννου στον Εγκρεμνό, κοντά στο Καψάλι. Μικρό σπήλαιο μαζί με ναΐσκο. (βλ. ενότητα «Κάμπινγκ»)

Σπήλαιο Αγίας Πελαγίας Φελωτής. Μικρό σπήλαιο στο οποίο κατέρχεται ο επισκέπτης με σκαλοπάτια. Εντός  του σπηλαίου υπάρχει μικρός ναΐσκος. Βρίσκεται κοντά στη θάλασσα και η πρόσβασή του γίνεται μέσω του χωματόδρομου προς Φελωτή και λίγων μέτρων μονοπατιού που ξεκινά από τον χωματόδρομο κοντά στη Φελωτή.

Σε πολλά σημεία του νησιού συναντά ο επισκέπτης παλαιά ασβεστοκάμινα και καρβουνοκάμινα τα οποία έχουν εγκαταλειφθεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 60. Ένα  αναστηλωμένο ασβεστοκάμινο διακρίνει ο επισκέπτης στη διασταύρωση της κεντρικής οδού Ποταμού-Χώρας με την οδό προς Αραίους-Μυλοπόταμο. Επίσης, σε πολλούς οικισμούς, αλλά και σε αγρούς, σώζονται σε καλή κατάσταση πηγάδια τα οποία έχουν νερό όλο το χρόνο. Τρία τέτοια δημόσια πηγάδια υπάρχουν στον Ποταμό, ένα στα Περλεγκιάνικα, ένα στην πλατεία των Φρατσίων, στο ιερό Προσκύνημα Μυρτιδίων, ένα στην πλατεία Μητάτων και αλλού.

Πηγές μπορεί ο περιηγητής να επισκεφθεί και από τις οποίες να δροσισθεί, στα Μητάτα, στα Βιαράδικα, στον Καραβά (πηγή Κεραμαρίου, Μαγγάνων, Αμιργιαλί, Πορτοκαλιάς) , στην Αγία Πελαγία (Γάλανη), στα Λογοθετιάνικα (Σιδερόνερο Πλατανιού, Γουρία), στον Άγιο Μάμαντα Πετρουνίου (Σιδερόνερο) και στις Όχελες.

Διάσπαρτοι σε όλο το νησί υπάρχουν μικροί αγροτικοί οικισμοί οι οποίοι παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την απλή αρχιτεκτονική και μορφολογία τους. Είναι με επίπεδη στέγη από πηλό και στο εσωτερικό τους διαθέτουν συνήθως μια υποτυπώδη εστία (τζάκι).

 

Συστήματα αγροτικής αρδεύσεως υπάρχουν σε πολλές ρεματιές, όπως στα Μητάτα, στα Φράτσια (περιοχή Περάτη), στο Λιβάδι, στα Λογοθετιάνικα (Πλατάνι), στον Καραβά (Αμιργιαλής, Πορτοκαλιά) και αλλού.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι και οι σωζόμενοι σε μέτρια ως κακή κατάσταση νερόμυλοι και ανεμόμυλοι, κατάλοιπα της προβιομηχανικής εποχής. Ανεμόμυλοι υπάρχουν κυρίως στην περιοχή των Φριλιγκιανίκων, Μητάτων στον Βορρά και στο Λιβάδι στο Νότο. Αναστηλωμένοι ανεμόμυλοι υπάρχουν στο Λιβάδι και στις Καλοκαιρινές.  Στις Καλοκαιρινές είναι επισκέψιμος, ενώ έχει αποκατασταθεί πλήρως και ο μηχανισμός αλέσεως των δημητριακών. Νερόμυλοι σώζονται σε μεγάλο αριθμό στη ρεματιά του Μυλοποτάμου, στις Όχελες, στο Σταυλί (κοντά στον Ποταμό), στον Κάλαμο, στα Βιαράδικα, στην Αγία Πελαγία και σε άλλες πιο απόμακρες ρεματιές.

Τέλος, αγροτικά μονοπάτια υπάρχουν παντού στο νησί, άλλα λιθόστρωτα, άλλα όχι, η ανάδειξη των οποίων προχωρεί και έχει σε αρκετά απ’ αυτά  τοποθετηθεί σηματοδότηση. Μερικά απ αυτά είναι της Παλαιόχωρας που ξεκινάει από το χωριό Τριφυλλιάνικα, του Αγίου Γεωργίου στο Βουνό που καταλήγει στον Αυλαίμονα, στις Αγριλίες που καταλήγει στο Στραπόδι και άλλα που συνεχώς προστίθενται.

Με βεβαιότητα μπορούμε να διατυπώσουμε την άποψη ότι το σύνολο του Κυθηραϊκού τοπίου παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ασφαλώς, αφήνει πάντοτε ικανοποιημένο τον επισκέπτη-περιπατητή, ιδιαίτερα μάλιστα όταν οι γνώσεις του προχωρούν και πέρα από τα συνηθισμένα φθάνοντας σε γεωγραφικές παρατηρήσεις, παρακολούθηση πτηνών, φυτών, ανθέων, μνημείων και παντός είδους  αρχιτεκτονικών ή αρχαιολογικών καταλοίπων.

Άλλωστε, τα Κύθηρα χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη ποικιλότητα ειδών και οικοσυστημάτων τα οποία μπορεί να παρατηρήσει ο επισκέπτης, ενώ με μεγάλη ικανοποίηση διαπιστώνει ότι τόσο τα χερσαία όσο και τα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήματα του νησιού είναι πολλά, πλούσια, η δε ποιότητα των υδάτων κολύμβησης είναι εξαιρετική.