el-GRen-USru-RU

Oικισμοί  (Παραδοσιακοί, Σύγχρονοι)

Τα Κύθηρα είναι το  μοναδικό νησί σ’ όλη  την  Ελλάδα, που παρά το μικρό πληθυσμιακό του μέγεθος, μόλις 3950 κάτοικοι με την  Απογραφή του 2011, διαθέτει 65 οικισμούς!

Οι περισσότεροι απ’ αυτούς είναι παλαιοί, προστατευόμενοι με ειδικούς όρους δόμησης, άλλοι είναι επισήμως χαρακτηρισμένοι ως παραδοσιακοί και μόνο ελάχιστοι είναι δημιούργημα του 20ου αίώνα.

Στην πρώτη κατηγορία υπάγονται οικισμοί, όπως ο Καραβάς, ο Ποταμός, τα Λογοθετιάνικα, τα Δόκανα, τα Καλησπεριάνικα, τα Φράτσια, ο Δρυμώνας, οι Καρβουνάδες. Εκεί τα σπίτια είναι κατά κανόνα παλαιά με προσόψεις προσεγμένες, χωρίς   αλουμίνια κουφώματα ή μεγάλα ανοίγματα στους τοίχους που αλλοιώνουν τη μορφολογία κάθε κτηρίου. Θα βρείτε όμορφες αναλογίες στα κτήρια, περιθυρώματα ενδιαφέροντα, λιθόστρωτα, γραφικές εκκλησίες κ.α΄.

Στη δεύτερη  κατηγορία υπάγονται η Χώρα ( Πρωτεύουσα του νησιού) με ολόλευκα σπίτια που έχουν δώματα για στέγες, με στενά  πλακόστρωτα δρομάκια ( Μεσιακό Στενό) και πολύ σφιχτή δόμηση. Τα Αρωνιάδικα με πέτρινα σπίτια, ανάγλυφα ανώφλια στις εξώθυρες και στοιχεία αμυντικής αρχιτεκτονικής. Υπάρχουν διαβατικά ( στοές – καμάρες πάνω απ’ τους στενούς δρόμους ), λιθόστρωτα. Περιδιαβαίνοντας σούρουπο στα Αρωνιάδικα νομίζεις ότι βρίσκεσαι στους χρόνους της Ενετοκρατίας.

Τα  Καστρισιάνικα, μικρός οικισμός με έντονο το παραδοσιακό χρώμα του, ο οποίος τον 17ο και 18ο αιώνα γνώρισε μεγάλη ακμή.

Ο Μυλοπόταμος με πυκνή βλάστηση και ενδιαφέρουσα αρχιτεκτονική, δύο μονόχωρες εκκλησίες στο κέντρο του, τον  Άγιο Χαράλαμπο και τον Άγιο Σώζοντα, καθώς και το γραφικό ρυάκι του που περνάει μέσα απ΄ το Καμάρι. Λίγο πιο κάτω  από το κέντρο του χωριού πέφτει ο καταρράκτης της Νεραϊδας, ιδιαίτερα εντυπωσιακός. Τα περισσότερα καλοκαίρια η ροή του νερού είναι  συνεχής. Επίσης, στη ρεματιά που κυλούν τα νερά του καταρράκτη υπάρχουν στη σειρά πάνω από 20 νερόμυλοι τους οποίους αξίζει να επισκεφθείτε, απολαμβάνοντας  έτσι  την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και το  φυσικό περιβάλλον σε μοναδική αρμονία.

Η Κάτω Χώρα Μυλοποτάμου, μοναδικός  σε ομορφιά οικισμός, στενά δρομάκια και πανέμορφα παλαιά σπίτια. Δίπλα του το Ενετικό Κάστρο  βρίσκεται και το Αγγλικό Σχολείο του 1825.

Δύο ακόμη οικισμοί είναι ιδιαίτερα αξιόλογοι, αφού φρουριακή αρχιτεκτονική τους δίνει άλλη αίσθηση στο χώρο. Αυτοί είναι τα Αλοϊζιάνικα και οι Καλοκαιρινές. Μην τους παραλείψετε.

Στην Τρίτη κατηγορία, των σύγχρονων οικισμών ανήκουν το Διακόφτι, ο Κάλαμος, το Λιβάδι, η Αγία Πελαγία, η πλατειά  Άμμος, τα Μυτάτα. Όμορφοι οικισμοί γι’ αυτούς που θέλουν  κάτι σύγχρονο από τα Κύθηρα. Γι’ αυτούς όμως που η επίσκεψη σ’ έναν οικισμό    τούς ταξιδεύει  πίσω  στο χρόνο, σε πολιτισμό άλλων εποχών και ταυτόχρονα τους αποκαλύπτει την αρμονία ανάμεσα στα ανθρώπινα έργα και το φυσικό  περιβάλλον, τα Κύθηρα είναι  ο κατ’ εξοχήν προορισμός τους κι η  εμπειρία αυτή δεν χάνεται με  τίποτα.
Τα Κύθηρα με όπλο την  ποιότητα και το σεβασμό  στην Ιστορία διδάσκουν  τον επισκέπτη και του αφήνουν ανεξίτηλες τις μνήμες για τα επιτεύγματα του ελληνικού πολιτισμού.

Λαμβάνοντας  - με την επίσκεψη σ’ αυτούς τους οικισμούς -  απλά μαθήματα Αρχιτεκτονικής  και Πολεοδομίας, διαπιστώνει  κανείς πώς διαμορφώνεται ο ακανόνιστος πολεοδομικός ιστός, η πυκνή δόμηση , οι στενοί δρόμοι, το σχετικά λαβυρινθώδες δίκτυο. Αντιλαμβάνεται τις αντίξοες συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή (πειρατικές επιδρομές) και την ανασφάλεια που ένοιωθαν  οι άνθρωποι του παρελθόντος, καθώς και την ανάγκη να προστατεύσουν τη ζωή και το βιός τους.

Ευτυχώς, αυτός ο ουσιαστικός πλούτος στα Κύθηρα δεν καταστράφηκε, δεν χάθηκε από την αλόγιστη ανάπτυξη.  Παράμεινε αψευδής μάρτυρας του δύσκολου παρελθόντος των Ελλήνων, αλλά  και του αγώνα τους για επιβίωση  και τη παροχή νοήματος της  καθημερινότητάς τους, αυτό δηλαδή που  με μία λέξη ονομάζουμε Πολιτισμό.