el-GRen-USru-RU

Tοπικές εκδηλώσεις - Πανηγύρια

Ασφαλώς, κάθε τόπος στην Ελλάδα διαθέτει τις δικές του παραδόσεις (πλούσιες ή όχι), τα πανηγύρια του, τις παντός είδους εκδηλώσεις που είτε επιβιώνουν μέσα στους αιώνες φτάνοντας ως σήμερα, είτε αναβιώνουν μετά από πρωτοβουλία συλλόγων ή άλλων φορέων ή και ιδιωτών.

Στα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα οι τοπικές γιορτές, πανηγύρια, εκδηλώσεις είναι πολλές και εντυπωσιακές. Αν ξεκινήσουμε από τον πρώτο μήνα του χρόνου, τον Ιανουάριο. Πολύ χαρακτηριστική είναι η κατάδυση του Τιμίου Σταυρού την ημέρα των Θεοφανείων (Φώτων). Το ιδιαίτερο γνώρισμά της είναι ότι η ίδια τελετή και το βούτηγμα των πιστών στην κρύα θάλασσα γίνεται σε τέσσερα διαφορετικά μέρη. Στο Καψάλι, παρουσία όλων των πολιτικο-στρατιωτικών αρχών του νησιού, στην Αγία Πελαγία με την ίδια επισημότητα και λιγότερο επίσημα, καθώς και με λιγότερο κόσμο, στον Αυλέμονα και στο Διακόφτι.

Στις 10 Φεβρουάριου, του Αγίου Χαραλάμπους, γιορτάζει το όμορφο χωριό του Καραβά, όπου συγκεντρώνεται πλήθος κόσμου, ακόμη κι από το Λεκανοπέδιο της Αττικής. Στον ναό του Αγίου Χαραλάμπους, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει το όμορφο μαρμάρινο τέμπλο και τους δύο μεγάλους κεντρικούς πολυελαίους -δωρεές πλουσίων Καραβιτών- οι οποίοι τους έφεραν από την Ρωσία.

Στις 25 Μάρτιου, στην Εθνική Επέτειο οργανώννται από τον Δήμο εκδηλώσεις στον Ποταμό και στην Χώρα με Δοξολογία, μαθητική παρέλαση, καταθέσεις στεφανιών, παραδοσιακούς χορούς, καί όλα αυτά υπό τους ήχους της Φιλαρμονικής των Κυθήρων, τα μέλη της οποίας προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους.

Συνήθως, στις αρχές Μαρτίου πέφτει και το τριήμερο της Τυρινής και της Καθαράς Δευτέρας. Οι καρναβαλικές εκδηλώσεις οργανώνονται στον Ποταμό με παρέλαση αρμάτων και μεταμφιεσμένων πεζών, στο Λιβάδι με ποικιλία εκδηλώσεων, ενώ στην Χώρα και στον Ποταμό το παραδοσιακό Γαϊτανάκι προσελκύει μικρούς και μεγάλους. Μετά την καρναβαλική παρέλαση στον Ποταμό, οι επαγγελματίες της περιοχής και ο τοπικός εξωραϊστικός σύλλογος προσφέρουν στους παρευρισκόμενους φρεσκοψημένα σουβλάκια, κρασί, και άλλα εδέσματα.  Την Καθαρά Δευτέρα οι Κυθήριοι μαζικά γιορτάζουν τα Κούλουμα στην Αγία Πελαγία και τον Αυλέμονα, ενώ μικρότερες παρέες  επιλέγουν να γιορτάσουν την ημέρα στις παραλίες του Λυκοδήμου, του Αγίου Νικολάου, της Κομπονάδας, του Καψαλιού και αλλού.

Την περίοδο της μεγάλης Σαρακοστής αξίζει να παρακολουθήσετε τους Χαιρετισμούς σε κάποιο παλιό εκκλησάκι σε ένα απο τα χωριά του νησιού ή να ζήσετε την κατανυκτική ατμόσφαιρα της Ακολουθίας στο Μοναστήρι της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας.

Την Κυριακή των Βαίων η Θεία Λειτουργία τελείται στην Αγία Μόνη, όπου μετά την απόλυση μοιράζονται ομορφοπλεγμένα με φρέσκα φύλλα φοίνικα μικρά αναμνηστικά σε διάφορα σχήματα, όπως αλογάκια, σταυροί, ρόμβοι κ.άλ.

Όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα κατανυκτικές ακολουθίες τελούνται στην Παναγία τη Μυρτιδιώτισσα, στην Αγία Ελέσα και σε πολλούς ναούς των οικισμών του νησιού. Δεν πρέπει να χάσετε  την περιφορά του Επιταφίου στη Χώρα, όπου περνώντας μέσα από τα φωτισμένα με αυτοσχέδους δαυλούς  γραφικά  σοκάκια της πρωτεύουσας φτάνει ως το ενετικό  κάστρο. Επίσης, πολύ ωραία είναι και η περιφορά του Επιταφίου στον γραφικό Αυλέμονα. Η Ανάσταση ειναι εντυπωσιακή στη Χώρα. Γίνεται έξω από τον Ναό του Εσταυρωμένου (Μητροπολιτικός) με πλήθος κόσμου και ο ουρανός φωτίζεται από εντυπωσιακά πυροτεχνήματα. Αν θέλετε να μείνετε μετά την Λειτουργία που κρατάει ως τις 02.00 τα ξημερώματα, σίγουρα θα απολαύσετε  τους υπέροχους ψαλμούς, το μοίρασμα των κόκκινων αυγών και τη χαρμόσυνη ατμόσφαιρα.

Άξιο ιδιαίτερης αναφοράς είναι και η άφιξη  του Αγίου Φωτός  τα τελευταία χρόνια στα Κύθηρα , με ειδική πτήση στρατιωτικού αεροσκάφους, το Μεγάλο Σάββατο το βράδυ προερχόμενο από τον Πανάγιο Ταφό στα Ιεροσόλυμα.

Το Άγιο Φως φέρνει στο Τοπικό  αεροδρόμιο ο Δήμαρχος του νησιού. Στο αεροδρόμιο  Κυθήρων  τον υποδέχονται ο  τοπικός Μητροπολίτης με ακολουθία ιερέων, οι στρατιωτικές και αστυνομικές αρχές, το Δημοτικό Συμβούλιο και πλήθος κόσμου. Είναι μοναδική εμπειρία και δεν πρέπει να την  χάσετε.

Αν ο Αγιος Γεώργιος γιορτάζει μετά το Πάσχα, μην χάσετε τον εσπερινό και το γλέντι που ακολουθεί στον ομώνυμο παλαιό ναϊσκο στο «Βουνό» πάνω από τον Αυλέμονα. Από κει θα δείτε σχεδόν το 1/3 των Κυθήρων και θα αγναντέψετε  ως τα Αντικύθηρα, την Κρήτη και τον Κάβο Μαλιά. Είναι αξέχαστη εμπειρία.

Ιδιαίτερα σημαντικό γεγονός γιά τα Κύθηρα είναι η λεγόμενη «Γύρα» (περιφορά, λιτανεία) της εικόνας της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας που ξεκινά την Δευτέρα του Πάσχα το απόγευμα  από τον ναό του Εσταυρωμένου στη Χώρα και επισκέπτεται όλα σχεδόν τα χωριά των Κυθήρων. Η περιφορά  γίνεται με τα πόδια και είναι άκρως εντυπωσιακή. Μετά από 15 ημέρες επιστρέφει στην έδρα της στο Μοναστήρι των Μυρτιδίων. Η επιβίωση ενός πολύ παλαιού εθίμου ως τις ημέρες μας είναι αξιοσημείωτη και σπάνια βρίσκει  κάποιος ανάλογο άθιμο  σε άλλα νησιά.

Τον Μάϊο μεγάλο πανηγύρι γίνεται στην Μονή του Οσίου Θεοδώρου (πολιούχου των Κυθήρων) με λαμπρό Εσπερινό, Θεία Λειτουργία και λιτανεία της Οσίας Κάρας του Αγίου. Ο ναός είναι βυζαντινός και άξιος προσοχής.

Την 21η Μαϊου  οργανώνεται εντυπωσιακή εορτή (εθνικοτοπική) στη Χώρα, γιατί είναι η Επέτειος της Ενώσεως της Επτανήσου με την υπόλοιπη Ελλάδα. Αν βρεθείτε στα Κύθηρα παρακολουθείστε τη και απολαύστε τοπικούς χορούς  στην πλατεία της Χώρας με παιδιά απ’ τα Δημοτικά σχολεία, το Γυμνάσιο και το Λύκειο  ντυμένα παραδοσιακά.

Τον Ιούνιο σημαντικό πανηγύρι γίνεται του Αγίου Πνεύματος στην Αγία Τριάδα στα Φριλιγκιάνικα και στην Αγία Τριάδα Λογοθετιανίκων, με αρτοκλασία και κεράσματα μετά τη Λειτουργία στις πλατείες που βρίσκονται μπροστά από τις πιό πάνω εκκλησίες.

Φθάνοντας στον Ιούλιο αξίζει να γιορτάσετε  την ημέρα των Αγίων Αναργύρων (1η Ιουλίου), τόσο στον Εσπερινό όσο και στη Λειτουργία στόν Άγιο Κοσμά στο Ξερουλάκι (δρόμος καλός με τσιμέντο), σ’ ένα μικρό ιδιωτικό μοναστηράκι. Μετά τις ακολουθίες προσφέρονται γλυκά , αναψυκτικά και άλλες τοπικές σπιτικές λιχουδιές. Η ηρεμία και η γαλήνη του χώρου είναι ασύγκριτη.

Στις 17 Ιουλίου επισκεφθείτε την Αγία Μαρίνα στο Σταυλί, αγροτική όμορφη περιοχή στο βόρειο μέρος του νησιού, έξω από τον Ποταμό. Δεν θα το μετανιώσετε. Αλλά και στις 20, του Αγίου Ηλία,  στο ομώνυμο χωριό γιορτάζει  ο παλιός βυζαντινός ναός με  ιδιόμορφη αρχιτεκτονική και με παρατηρητήριο στη σκεπή του για να βλέπει ο φρουρός(Βιγλάτορας) τα πειρατικά καράβια σε παλαιότερες εποχές. Στις 23 Ιουλίου γιορτάζει η Αγία Πελαγία στον ομώνυμο  οικισμό με αξιόλογο πανηγύρι, λιτανεία, παραδοσιακούς χορούς, παζάρι, γλυκά και πολύ ευχάριστη ατμόσφαιρα. Ζει κανείς παλιότερες εποχές ξεχασμένες σε άλλους τόπους. Στις 26 γιορτάζει η Αγία Παρασκευή στα Λογοθετιάνικα, ενώ στις 27 του Αγίου Παντελεήμονος, μην παραλείψετε να λειτουργηθείτε στον ομώνυμο βυζαντινό ναό του 7ου αιώνα στην Παλαιόπολη. Ο ναός είναι μέσα σε ελαιώνα και μετά τη Θεία Λειτουργία γευθείτε τα γλυκά του κυρ Δημήτρη και της Κυρα-Κυριακής  που έχουν παλιό εξοχικό αγροτόσπιτο κοντά στο ναό.

Την  1η Αυγούστου γιορτάζει η Αγία Ελέσα. Μοναστήρι στο ομώνυμο βουνό με καταπληκτική θέα προς το Κρητικό και το Λυβικό πέλαγος. Προσκυνείστε στον τόπο του μαρτυρίου της Αγίας και περπατείστε στον βραχώδη τόπο γύρω από το μοναστήρι. Πάρτε φωτογραφίες μετά τον εσπερινό στο ηλιοβασίλεμα.  Είναι μοναδικό και αξέχαστο. Στις 6 Αυγούστου (Μεταμόρφωση του Σωτήρος) επισκεφθείτε την Αγία Μόνη γιά την πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Απολαύστε τη θέα προς το Διακόφτι και την χερσόνησο του Πάρνωνα στην Ανατολική Πελοπόνησσο,. Στις 15 Αυγούστου, σχεδόν όλα τα Κύθηρα βρίσκονται στην Παναγία την Μυρτιδιώτισσα. Μετά την Λειτουργία γίνεται πολύ ωραία λιτανεία με την φιλαρμονική, τις τοπικές αρχές και όλον τον κόσμο να ακολουθεί.

Στις 2 Σεπτεμβρίου, στον Εσπερινό κυρίως,  την παραμονή δηλαδή, μην παραλείψετε  να παρευθείτε στον Άγιο Μάμαντα (Άγιο Μάμα κατά τους ντόπιους) στην ρεματιά του Πετρουνιού. Ρωτείστε ντόπιους πώς θα πάτε, όχι όμως άν έχετε χαμηλό αυτοκίνητο. Τοπίο ειδυλλιακό, εκκλησάκι απλό και απέριττο, ζεστή ατμόσφαιρα. Γλέντι ως αργά την νύχτα μετά τον Εσπερινό, συνήθως με ζωντανή παραδοσιακή μουσική.

Στις 14 Σεπτεμβρίου γιορτάζει ο Εσταυρωμένος στη Χώρα και στις 15 Σεπτεμβρίου ο Άγιος Νικήτας στον Κάλαμο. Δείτε το βυζαντινό εκκλησάκι του Αγίου Νικήτα, αξίζει. Είναι λίγα μέτρα πιό νότια από τον μεταγενέστερο ναό.

Στις 17 Σεπτεμβρίου, Εσπερινό και Λειτουργία παρακολουθείστε στον ναό της Αγίας Σοφίας στο εντυπωσιακό σπήλαιο του Καλάμου. Αξέχαστη εμπειρία. Αξίζει πολλά.

Στις 24 Σεπτεμβρίου γιορτάζει πάλι η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα και θυμίζει πολύ το πανηγύρι της 15ης Αυγούστου.

Στις 28 Οκτωβρίου η Εθνική Επέτειος του ΟΧΙ εορτάζεται με μεγάλη λαμπρότητα στον Ποταμό και την  Χώρα.

Στις 11 Νοεμβρίου επισκεφθείτε τον ναό του Αγίου Μηνά στο Διακόφτι που πανηγυρίζει ή τον Άγιο Μηνά στα Λογοθετιάνικα με το ωραιότατο υψηλό κωδωνοστάσιό του κατασκευασμένο το 1926 με πωρόλιθο.

Τέλος, τα Χριστούγεννα, 25η Δεκεμβρίου, εορτάζονται με λαμπρότητα στη Χώρα και σ’ όλους τους ναούς των Κυθήρων.

Διαπιστώνει λοιπόν ο επισκέπτης , ότι τα θρησκευτικά, και όχι μόνο, πανηγύρια των Κυθήρων είναι πολλά και εντυπωσιακά, ενώ σ’ όποια εποχή και άν βρεθεί  κάποιος στα Κύθηρα- θα ζήσει  την  γνήσια ατμόσφαιρα των τοπικών πανηγυριών και θα νιώσει ότι η Ελλάδα που σιγά-σιγά χάνεται από την «εξέλιξη» επιβιώνει ακόμη αυθόρμητα και όχι τεχνητά σ’ αυτό το νησί.

Πέρα όμως από τις παραδοσιακές θρησκευτικές γιορτές, το τοπικό καρναβάλι , και τις εθνικές τοπικές επετείους, υπάρχει πληθώρα άλλων εκδηλώσεων που είτε διοργανώνονται από τοπικούς εξωραϊστικούς συλλόγους, είτε από τον Δήμο Κυθήρων.

Εδώ αναφέρουμε τις σημαντικότερες που μάλιστα ενδιαφέρουν περισσότερο, αφού καλύπτουν τους θερινούς μήνες και κατά κανόνα έχουν σταθερές ημερομηνίες, και έχουν καθιερωθεί για  πολλές δεκαετίες.

Ξεκινώντας από τον Ιούλιο μνημονεύουμε την παροδιακή μουσικοχορευτική βραδιά στα Κατσουλιάνικα (Λογοθετιάνικα) που συνήθως γίνεται 23 ή 24 Ιουλίου. Παίζει η τοπική λαϊκή ορχήστρα και η διασκέδαση φτάνει ως τις πρωινές ώρες.

Στις 6 Αυγούστου διοργανώνεται ο μεγάλος χορος στο Λιμανάκι του Αυλέμονα. Χορός, κέφι, τραγούδι, φαγητό, δίπλα στη θάλασσα σ’ ένα πραγματικά γραφικό τοπίο.

Στις 9 ή 10 Αυγούστου διοργανώνεται η μεγάλη παραδοσιακή γιορτή του κρασιού στα Μητάτα, με χορό και κέφι έως τα ξημερώματα.

Στις 15 Αυγούστου ο μεγάλος χορός στον Ποταμό αφήνει αξέχαστες αναμνήσεις σε κάθε επισκέπτη.

Στις 17 Αυγούστου - συνήθως - ο χορός της «Πορτοκαλιάς» στον Καραβά συγκεντρώνει στον χώρο του παλιού Δημοτικού σχολείου πολύ κόσμο που χαίρεται την βραδιά ως το πρωί.

Στις 21 ή 22 Αυγούστου αξίζει να δείτε την γεωργοκτηνοτροφική έκθεση στα Φράτσια και το όμορφο λαϊκό πανηγύρι με χορό και τραγούδια στην μεγαλύτερη πλατεία των Κυθήρων.

Στις 15 Σεπτεμβρίου, του Αγίου Νικήτα, όμορφος χορός στον Κάλαμο, στον αύλειο χώρο του παραδοσιακού κτηρίου του πρώην δημοτικού σχολείου.

Τέλος, στις 23 ή 24 Σεπτεμβρίου ολοκληρώνεται ο κύκλος των λαϊκών μουσικοχορευτικών πανηγυριών με τον χορό στην Αγία Πελαγία, σ’ όλο το μήκος του παραλιακού δρόμου.

Γιά όσους βέβαια επισκεφθούν τα Αντικύθηρα στις 16 και 17 Αυγούστου θα εντυπωσιασθούν από το λαϊκό μουσικοχορευτικό πανηγύρι στο Άγιο Μύρωνα και την παραμονή το βράδυ και ανήμερα της γιορτής του Αγίου μετά την Λειτουργία.

Ασφαλώς, τα πανηγύρια που αναφέρθηκαν δεν αποτελούν το σύνολο όλων  όσων συναντά κάποιος στα Κύθηρα. Τα περισσότερα  σαββατόβραδα του Χειμώνα, της Άνοιξης και του Φθινοπώρου, πολλές ταβέρνες προσφέρουν  ζωντανή λαϊκή και παραδοσιακή μουσική και τραγούδι, καθώς και χορό με πλούσιο κέφι. Αν βρεθείτε, σε κάποια βραδιά θα το απολαύσετε.

Οι λοιπές πολιτιστικές εκδηλώσεις, Δήμου και άλλων φορέων εξετάζονται αλλού.